Mistrzostwa Polski w piłce nożnej rozgrywa się od 1921 roku, ale liga w dzisiejszym rozumieniu powstała dopiero w 1927 roku. Przez sto lat zmieniały się jej nazwy, format i liczba drużyn, a tytuł zdobyło w tym czasie dwadzieścia klubów. Ten tekst opowiada tę historię w skrócie. Pełna tabela wszystkich sezonów jest na stronie mistrzów Polski.
Od turnieju do ligi: lata 1921-1939
Pierwsze mistrzostwa Polski rozegrano w 1921 roku w formie turnieju zwycięzców okręgów. Wygrała je Cracovia, a jej Józef Kałuża był najlepszym strzelcem. W kolejnych latach dominowała Pogoń Lwów, mistrz z lat 1922, 1923, 1925 i 1926.
W 1927 roku kluby utworzyły ligę, choć początkowo bez zgody PZPN. Pierwszy sezon ligowy wygrała Wisła Kraków, a jej Henryk Reyman strzelił 37 goli, co do dziś pozostaje rekordem jednego sezonu. W latach trzydziestych wyrosła potęga Ruchu Wielkie Hajduki, dziś Ruchu Chorzów, który zdobył cztery tytuły z rzędu (1933-1936) i piąty w 1938 roku. Sezon 1939 przerwała wojna po trzynastu kolejkach. Prowadził Ruch, a Ernest Wilimowski miał już 26 goli.
Liga w PRL: kluby wojskowe, górnicze i milicyjne
Po wojnie rozgrywki wznowiono w 1946 roku, a w 1948 roku zaczęto znowu grać systemem ligowym. Pierwszy powojenny sezon ligowy zakończył się remisem punktowym Cracovii i Wisły, o tytule zdecydował dodatkowy mecz, wygrany przez Cracovię 3:1. Na początku lat pięćdziesiątych kluby musiały przyjąć narzucone nazwy związane z resortami: Wisła grała jako Gwardia, Ruch jako Unia, Legia jako CWKS. W 1951 roku tytuł przyznano nawet nie zwycięzcy ligi, lecz zdobywcy Pucharu Polski.
Najlepsze lata ligi w PRL to era Górnika Zabrze. W latach 1957-1972 Górnik zdobył dziesięć tytułów, w tym pięć z rzędu od sezonu 1962/63 do 1966/67, a w 1970 roku zagrał w finale Pucharu Zdobywców Pucharów. W latach siedemdziesiątych do głosu doszły Stal Mielec z Grzegorzem Lato, Ruch i Wisła, w osiemdziesiątych Widzew Łódź, Lech Poznań i znowu Górnik, który w latach 1984/85-1987/88 wygrał ligę cztery razy z rzędu.
Rekordziści
Najwięcej tytułów ma Legia Warszawa (15), przed Górnikiem Zabrze i Ruchem Chorzów (po 14), Wisłą Kraków (13) i Lechem Poznań (10). Ta piątka zdobyła razem 66 z 98 rozdanych mistrzostw. Najwięcej razy królem strzelców byli Włodzimierz Lubański, Kazimierz Kmiecik i Tomasz Frankowski, każdy po cztery razy.
Ekstraklasa po 1990 roku
Po przemianach ustrojowych kluby straciły dawnych patronów i musiały szukać prywatnych właścicieli. Początek lat dziewięćdziesiątych zapamiętano z afer, a najgłośniejsza z nich, „niedziela cudów” z czerwca 1993 roku, skończyła się odebraniem tytułu Legii i przyznaniem go Lechowi. W XXI wieku ligę zdominowały najpierw Wisła Kraków, mistrz osiem razy w latach 1998/99-2010/11, a potem Legia, która od 2012/13 do 2020/21 wygrała siedem razy.
Nazwę Ekstraklasa liga nosi od 2008 roku. Od sezonu 2021/22 gra w niej 18 drużyn, a trzy najsłabsze spadają do pierwszej ligi. Szczegóły obecnego formatu, baraży i kryteriów przy równej liczbie punktów opisujemy w przewodniku po zasadach rozgrywek Ekstraklasy.
Nowe twarze w ostatnich sezonach
Ostatnie lata są najbardziej otwartym okresem w historii ligi. Piast Gliwice (2018/19), Raków Częstochowa (2022/23) i Jagiellonia Białystok (2023/24) zdobyły pierwsze tytuły w historii, a Lech Poznań wygrał sezony 2024/25 i 2025/26. W sezonie 2026/27 do ligi wróciły Wisła Kraków i Śląsk Wrocław, a debiutuje w niej Wieczysta Kraków. Historie nowych mistrzów opisujemy w artykułach o Rakowie Częstochowa i Jagiellonii Białystok.
