Przepisy gry

Zasady piłki nożnej: podstawowe przepisy gry, VAR i zmiany na sezon 2026/27

Zasady piłki nożnej bez prawniczego języka: 17 przepisów gry w skrócie, kartki, rzut karny, VAR i zmiany w przepisach, które obowiązują od sezonu 2026/27.

Obraz wygenerowany przez AI

17 przepisów gry w skrócie

Rozwiń przepis, żeby przeczytać najważniejsze zasady.

1Boisko

Długość od 90 do 120 m, szerokość od 45 do 90 m. W meczach międzynarodowych 100-110 na 64-75 m. Bramka ma 7,32 m szerokości i 2,44 m wysokości, pole karne sięga 16,5 m od linii bramkowej.
2Piłka

Obwód od 68 do 70 cm, masa od 410 do 450 g w chwili rozpoczęcia meczu.
3Zawodnicy

Po jedenastu w drużynie, w tym bramkarz. Mecz nie może się toczyć, jeśli drużyna ma mniej niż siedmiu zawodników. W najważniejszych rozgrywkach można dokonać pięciu zmian w trzech przerwach w grze, nie licząc przerwy między połowami.
4Ubiór zawodników

Koszulka, spodenki, getry, ochraniacze i obuwie. Bramkarz musi wyróżniać się kolorem stroju od pozostałych zawodników i sędziów.
5Sędzia

Ma pełną władzę egzekwowania przepisów. Jego decyzje dotyczące faktów związanych z grą są ostateczne, ale może je zmienić, dopóki gra nie zostanie wznowiona.
6Inni sędziowie

Sędziowie asystenci, sędzia techniczny i sędziowie wideo (VAR). Pomagają, ale decyzję podejmuje sędzia główny.
7Czas trwania zawodów

Dwie połowy po 45 minut z przerwą nie dłuższą niż 15 minut. Sędzia doliczy czas stracony na zmiany, kontuzje, cieszenie się z goli i analizy VAR.
8Rozpoczęcie i wznowienie gry

Rozpoczęcie ze środka boiska na początku każdej połowy i po golu. Z rozpoczęcia można strzelić gola bezpośrednio.
9Piłka w grze i poza grą

Piłka jest poza grą, gdy całym obwodem przekroczy linię bramkową lub boczną albo gdy sędzia przerwie grę.
10Ustalanie wyniku

Gol pada, gdy piłka całym obwodem przekroczy linię bramkową między słupkami i pod poprzeczką, a drużyna strzelająca nie popełniła przewinienia.
11Spalony

Zawodnik na połowie przeciwnika, bliżej linii bramkowej niż piłka i przedostatni rywal, który włącza się do gry. Szczegóły i interaktywne boisko na osobnej stronie. Zobacz spalony na boisku.
12Gra niedozwolona i niewłaściwe postępowanie

Faule, zagranie ręką, kartki. Żółta kartka to napomnienie, druga żółta lub czerwona to wykluczenie. Od 2025 roku bramkarz, który trzyma piłkę dłużej niż 8 sekund, powoduje rzut rożny dla rywali.
13Rzuty wolne

Bezpośredni (można strzelić gola wprost) lub pośredni (piłka musi dotknąć innego zawodnika). Przeciwnicy muszą stać co najmniej 9,15 m od piłki.
14Rzut karny

Z punktu oddalonego o 11 m od linii bramkowej. Bramkarz musi mieć w chwili strzału przynajmniej część jednej stopy na linii bramkowej.
15Wrzut z autu

Oburącz, zza głowy, obiema stopami na linii bocznej lub za nią. Z wrzutu nie można strzelić gola bezpośrednio i nie ma z niego spalonego.
16Rzut od bramki

Gdy piłka po zagraniu napastnika przekroczy linię bramkową. Piłka jest w grze od razu po kopnięciu, nie musi opuścić pola karnego.
17Rzut rożny

Gdy piłka po zagraniu obrońcy przekroczy linię bramkową. Z rzutu rożnego można strzelić gola bezpośrednio.

Podstawowe zasady piłki nożnej w pięciu zdaniach

Dwie jedenastoosobowe drużyny przez dwa razy po 45 minut próbują wbić piłkę do bramki rywala, nie dotykając jej rękami. Rękami może grać tylko bramkarz i tylko we własnym polu karnym. Wygrywa drużyna, która strzeli więcej goli. Sędzia przerywa grę za faule, zagrania ręką i spalonego, a za poważniejsze przewinienia pokazuje żółtą lub czerwoną kartkę. Tak wyglądają podstawowe zasady piłki nożnej. Wszystko inne to szczegóły, ale to właśnie w szczegółach rodzą się najgłośniejsze spory.

Zasady piłki nożnej spisuje IFAB, organizacja założona w 1886 roku przez cztery brytyjskie federacje. Dziś zasiadają w niej one i FIFA, a o zmianach decyduje coroczne zgromadzenie. Do zmiany przepisu potrzeba sześciu z ośmiu głosów, więc ani FIFA, ani federacje brytyjskie nie mogą przeforsować zmiany same. Przepisy piłki nożnej po polsku przygotowuje PZPN i obowiązuje ono na każdym poziomie, od Ekstraklasy po ligi okręgowe.

Przepisy piłki nożnej, które najczęściej budzą emocje

Lista powyżej to siedemnaście przepisów w skrócie, czyli podstawowe informacje o każdym z nich. W praktyce kibice kłócą się głównie o trzy z nich. Pierwszy to spalony, który ma osobną stronę z interaktywnym boiskiem. Drugi to zagranie ręką. Przepisy piłki nożnej nie karzą każdego dotknięcia piłki ręką. Przewinieniem jest celowe zagranie albo powiększenie obrysu ciała ręką w sposób nienaturalny, a ręka uniesiona powyżej linii barku zwykle jest uznawana za przewinienie. Gol strzelony ręką albo bezpośrednio po przypadkowym zagraniu ręką przez strzelca nie jest uznawany.

Trzeci to rzut karny, a dokładniej ustawienie bramkarza. W chwili strzału bramkarz musi mieć przynajmniej część jednej stopy na linii bramkowej, nad nią albo za nią. Jeśli wyjdzie za wcześnie, a strzał zostanie obroniony, rzut karny się powtarza. Jeśli piłka wpadnie do bramki, gol jest uznany i nikt nie wraca do tego tematu.

Kartki: kiedy żółta, kiedy czerwona

Żółta kartka to napomnienie, między innymi za nierozważny faul, niesportowe zachowanie, opóźnianie wznowienia gry i dyskusje z sędzią. Druga żółta w jednym meczu oznacza czerwoną. Czerwoną kartkę sędzia pokazuje od razu za poważny faul, brutalne zachowanie, plucie, a także za pozbawienie rywala ewidentnej szansy na gola faulem albo zagraniem ręką. W tym ostatnim przypadku istnieje wyjątek: jeśli faul w polu karnym był próbą zagrania piłki, sędzia dyktuje karnego i pokazuje tylko żółtą kartkę.

VAR w piłce nożnej: kiedy sędzia ogląda powtórki

VAR w piłce nożnej nie służy do sprawdzania każdej decyzji. Sędziowie wideo mogą interweniować tylko przy „oczywistym i ewidentnym błędzie” albo przy poważnym zdarzeniu, którego sędzia nie zauważył, i tylko w czterech sytuacjach: gol lub brak gola, rzut karny lub jego brak, bezpośrednia czerwona kartka i pomyłka co do zawodnika. Od sezonu 2026/27 VAR może też sprawdzić czerwoną kartkę wynikającą z ewidentnie błędnej drugiej żółtej, a rozgrywki mogą pozwolić na korektę źle przyznanego rzutu rożnego, jeśli sprawdzenie odbędzie się od razu.

W Ekstraklasie VAR w piłce nożnej na najwyższym poziomie działa od lipca 2017 roku, a w sezonie 2026/27 liga uruchamia półautomatyczny system spalonego. Od sezonu 2025/26 rozgrywki mogą też pozwolić sędziemu ogłosić decyzję po analizie przez mikrofon, tak jak robi się to w niektórych ligach i turniejach.

Zmiany w przepisach na sezony 2025/26 i 2026/27

Ostatnie dwa sezony przyniosły zmiany, które mają skrócić przestoje. Od lipca 2025 roku bramkarz, który trzyma piłkę w rękach dłużej niż osiem sekund, powoduje rzut rożny dla rywali, a sędzia odlicza na palcach ostatnie pięć sekund. Wcześniej za podobne przewinienie był rzut wolny pośredni, którego sędziowie praktycznie nie dyktowali.

Od lipca 2026 roku podobne odliczanie dotyczy wrzutu z autu i rzutu od bramki. Spóźniony wrzut przechodzi na rywali, a spóźniony rzut od bramki zamienia się w rzut rożny dla przeciwnika. Zmieniany zawodnik ma dziesięć sekund na opuszczenie boiska, a zawodnik, przez którego kontuzję przerwano grę albo którego badano na boisku, musi po wznowieniu zostać poza nim przez minutę gry. Zasady piłki nożnej w swojej istocie pozostały te same, ale tempo meczu ma być wyraźnie szybsze.

Jeśli chcesz sprawdzić, ile z tego zapamiętałeś, zajrzyj do quizu piłkarskiego. Zasady samej ligi, czyli spadki, awanse i kryteria przy równej liczbie punktów, opisujemy w przewodniku po zasadach rozgrywek Ekstraklasy.

Najczęstsze pytania

Ile jest przepisów gry w piłce nożnej?

Siedemnaście. Przepisy Gry wydaje IFAB, a w Polsce obowiązują w tłumaczeniu PZPN. Dotyczą wszystkiego, od wymiarów boiska po rzut rożny.

Ile trwa mecz piłki nożnej?

Dwie połowy po 45 minut z przerwą do 15 minut, plus czas doliczony. W meczach pucharowych, które muszą wyłonić zwycięzcę, dochodzi dogrywka (2 x 15 minut) i rzuty karne.

Ilu zawodników musi mieć drużyna, żeby mecz się odbył?

Co najmniej siedmiu. Jeśli po czerwonych kartkach albo kontuzjach na boisku zostanie mniej niż siedmiu zawodników jednej drużyny, mecz nie może być kontynuowany.

Kiedy sędzia korzysta z VAR?

Tylko w czterech sytuacjach: gol lub jego brak, rzut karny lub jego brak, bezpośrednia czerwona kartka i pomyłka co do zawodnika. Od sezonu 2026/27 VAR może też sprawdzić czerwoną kartkę po ewidentnie błędnej drugiej żółtej.

Co zmieniło się w przepisach w sezonie 2026/27?

Wrzut z autu i rzut od bramki mają pięciosekundowe odliczanie, zmieniany zawodnik musi zejść w ciągu 10 sekund, a zawodnik, przez którego kontuzję przerwano grę, musi zostać poza boiskiem przez minutę gry.